Hans Kundnani Brytyjski uczony pochodzenia indyjsko-holenderskiego. Profesor wizytujący w Instytucie Europejskim London School of Economics. W przeszłości pełnił funkcje m.in. dyrektora programu europejskiego w Królewskim Instytucie Spraw Międzynarodowych w Londynie, znanym jako Chatham House, oraz dyrektora ds. badań w Europejskiej Radzie Spraw Zagranicznych. Autor artykułów publikowanych m.in. w „The Guardian”, „The Times”, „The Wall Street Journal”, „Die Zeit” i „Le Monde”. Jego badania koncentrują się na niemieckiej polityce zagranicznej, integracji i dezintegracji europejskiej oraz stosunkach między Europą a resztą świata, szczególnie dawnymi koloniami.

 

Poniżej krótkie streszczenia poszczególnych rozdziałów.

 

1. EUROPEJSKI REGIONALIZM

Interpretacja integracji europejskiej jako przejawu regionalizmu – czyli nacjonalizmu na większą, kontynentalną skalę. Wizja „kosmopolitycznej Europy” to utopia, a europejskość buduje się w opozycji do „nieeuropejskich innych”. Środowiska proeuropejskie przejmują hasła i sposób myślenia skrajnej prawicy („etnoregionalizm”), coraz bardziej się do niej upodabniając.

2. IDEE EUROPY

Zarys historii idei Europy od starożytności do II wojny światowej. Europa była najpierw łączona z chrześcijaństwem, a później coraz częściej z rozumem, „postępem” i przekonaniem o rasowej wyższości. W różnych epokach — i w różnych formach — powracała wiara Europejczyków w ich wyjątkową „misję cywilizacyjną” wobec reszty świata.

3. OD PROJEKTU KOLONIALNEGO DO WSPÓLNOTY PAMIĘCI

Wnikliwy opis źródeł Unii Europejskiej. Kraje połączyły siły, by zapobiec kolejnej wojnie w Europie – ale także, by utrzymać władzę nad walczącymi o niepodległość koloniami. Równolegle rozwijała się społeczna gospodarka rynkowa, państwo opiekuńcze i technokratyczny styl rządzenia. Z czasem o kolonializmie zapomniano, a głównym punktem odniesienia stał się Holokaust – zbrodnia dokonana nie na zewnątrz, ale wewnątrz Europy.

4. NOWA MISJA CYWILIZACYJNA

Omówienie okresu po upadku żelaznej kurtyny. Rozszerzenie UE przyniosło optymizm i wiarę w odnowioną „misję cywilizacyjną” wobec Europy Środkowo-Wschodniej. Wschodnie granice stały się bardziej otwarte, ale południowe – coraz bardziej zamknięte. Europejskość zaczęto ponownie definiować przez kulturę i religię, a UE postrzegać jako siłę „cywilizującą” świat.

5. ZWROT CYWILIZACYJNY W PROJEKCIE EUROPEJSKIM

Analiza przemiany Europy, jaka zachodzi w ostatnich latach. Kryzys strefy euro zakończył okres „rozszerzania się” Unii i uruchomił postawy obronne. UE postrzega swoich dawnych partnerów jako konkurentów i czuje się otoczona przez zagrożenia. Kryzys uchodźczy nasilił tendencję do obrony „europejskiego stylu życia” i etniczno-kulturowego rozumienia tożsamości („eurobiałości”).

6. BREXIT I IMPERIALNA AMNEZJA

Autorska interpretacja Brexitu jako szansy dla Wielkiej Brytanii. W debacie o referendum zabrakło tematu imperium, rasy i kolonialnej przeszłości. Tymczasem dołączenie do UE odcięło Wielką Brytanię od jej dawnych kolonii i zmieniło obywateli Wspólnoty Narodów w nieeuropejskich imigrantów. Brexit może być drogą do porzucenia eurocentryzmu i do głębszej refleksji nad kolonialnym dziedzictwem.

 

Polecają:

Kundnani ma rację, że niektórzy Europejczycy (…) trzymają się błędnego, idealistycznego przekonania, że UE powinna być uznawana za „uniwersalny model”, który może wykorzenić ludobójstwo, wojny, kolonializm, łamanie praw człowieka i inne globalne problemy. Ta książka pozostaje użytecznym kontrapunktem dla takiego samozadowolenia, pokazując, jak najbardziej pokojowy, egalitarny, zielony i coraz bardziej zróżnicowany kontynent świata wciąż jest daleki od utopii.

— „Foreign Affairs”

Przemyślana książka szczegółowo opisująca, jak integracja europejska i Unia Europejska są nierozerwalnie związane z kolonizacją, rasizmem i ekskluzywnością.

— „Choice”

Hans Kundnani od lat odbywa intelektualną podróż, będąc blisko serca europejskiej machiny mitotwórczej (…). Z tego powolnego rozczarowania wyłoniła się jasna, elegancko napisana polemika. Niektórym się nie spodoba i prawdopodobnie dlatego powinni ją przeczytać (…). Książka Kundnaniego to nie tylko wnikliwa, ale wręcz konieczna pozycja.

— „Financial Times”

Elegancko logiczna – i z pewnością podważająca założenia wielu czytelników.

— Prof. Brendan Simms, autor książki Taniec mocarstw. Walka o dominację w Europie od XV do XXI wieku

Fascynująca książka podważająca mity otaczające UE. Dla niektórych lektura ta może być niekomfortowa.

— Prof. Anand Menon, autor książki Not So Black and White

Stymulująca książka (…), pouczająca dyskusja na temat (Zachodniej) Europy i imperializmu. (…) Kundnani formułuje uzasadnioną krytykę zachodnioeuropejskiej zaściankowości.

— CEU Review of Books

Oferuje intelektualnie stymulujący i istotny politycznie punkt wyjścia do każdej dyskusji o przyszłości Europy.

— Informed Comment

Szeroko dyskutowana książka Kundnaniego stała się już trampoliną do dyskusji o dzisiejszej UE i do ponownego przemyślenia sposobu pisania historii procesu, który ją stworzył.

— Klaus Kiran Patel, Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium, autor książki Najkrótsza historia Unii Europejskiej

Kundnani zadaje kilka trudnych i ważnych pytań dotyczących historii UE, a jego odpowiedzi rzucają wiele światła na to, jak postrzega się Europa.

— Prof. Helen Thompson, autorka książki Disorder: Hard Times in the 21st Century

Game changer – pierwsza książka, która na poważnie zgłębia rasowe i etniczne motywacje procesu integracji europejskiej i powstawania UE.

— Simon Glendinning, dyrektor Instytutu Europejskiego i profesor filozofii europejskiej w London School of Economics

Kundnani pokazuje, że idea rasy jest kluczowa dla europejskiego myślenia o polityce. W cieniu wojny w Ukrainie ważne jest, abyśmy stawili czoła tej prawdzie.

— Prof. Kwame Anthony Appiah, autor książki Kosmopolityzm. Etyka w świecie obcych

 

Czytaj na stronie:

Wprowadzenie do „Eurobiałości”