Histria chłopca i dziewczynki — historia jednego człowieka

W XX wieku wielu lekarzy wierzyło, że płeć dziecka można ukształtować przez odpowiednie wychowanie i interwencje medyczne. Dzieci po wypadkach albo takie, u których trudno było określić płeć, poddawano tzw. operacjom normalizacyjnym, mającym dopasować ich ciała do wzorca kobiecości lub męskości.

David urodził się jako chłopiec, jeden z braci bliźniaków. Nadano mu imię Bruce. W wyniku wypadku doznał jednak nieodwracalnego uszkodzenia prącia. Jego rodzice, szukając pomocy, trafili do Johna Moneya — psychologa i seksuologa, absolwenta Harvardu, jednego z najważniejszych ówczesnych autorytetów w badaniach nad płcią. Money uważał, że płeć można dowolnie ukształtować, jeśli zacznie się odpowiednio wcześnie. W ten sposób Bruce stał się Brendą.

W rzeczywistości Brenda od dzieciństwa stawiała opór narzuconej roli. Nie czuła się dziewczynką. Czuła się i zachowywała jak chłopiec. W wieku trzynastu lat była już w tak głębokim kryzysie, że zagroziła samobójstwem. Wkrótce potem rodzice wyjawili dziecku prawdę. Brenda przyjęła imię David — po biblijnym bohaterze, który stanął do nierównej walki z Goliatem. Rozpoczął się proces przywracania Davidowi jego prawdziwej płci…

Nie był to jednak prosty powrót do normalności. Tragedia Davida dotknęła całą rodzinę: jego brata, rodziców i wszystkich, którzy przez lata żyli w cieniu eksperymentu przedstawianego światu jako sukces. Ostatecznie ta historia zakończyła się dramatycznie, ale jej znaczenie wykroczyło daleko poza los jednej rodziny.

Świadectwo Davida stało się jednym z najważniejszych ostrzeżeń w historii nowoczesnej medycyny: przed pychą ekspertów, przed podporządkowaniem człowieka teorii i przed nieodwracalnymi decyzjami podejmowanymi za dziecko, które nie może samo powiedzieć światu, kim jest. Jego historia zmieniła debatę o płci, seksualności, interpłciowości, prawach pacjenta i granicach medycznej „normalizacji”.

Spór naukowy i starcie badaczy

Przypadek Davida Reimera przyczynił się do rozstrzygnięcia sporu o to, co kształtuje ludzką tożsamość: biologia czy wychowanie.

W centrum tego konfliktu znalazło się dwóch badaczy. John Money uważał, że płeć dziecka można ukształtować, jeśli odpowiednio wcześnie połączy się wychowanie, presję społeczną i interwencje medyczne. Natomiast Milton Diamond od dawna podważał tę wizję. Przekonywał, że biologii nie da się tak łatwo wymazać, a tożsamość człowieka nie jest pustą kartą, na której można zapisać dowolną rolę. Kiedy prawdziwe losy Davida wyszły na jaw, okazało się, że słynny „przypadek bliźniąt” nie potwierdza teorii Moneya — lecz ją dramatycznie obala. To Diamond w 1997 rokuujawnił, że David nigdy nie zaakceptował narzuconej mu roli dziewczynki.

Przypadek Davida zmusił lekarzy, psychologów i bioetyków do ponownego zadania pytań o granice interwencji medycznej, prawa dziecka, zgodę pacjenta oraz praktykę „normalizowania” ciał, które nie pasują do prostych kategorii kobiecości i męskości. Stał się ważnym punktem odniesienia w debacie o osobach interpłciowych i o tym, czy nieodwracalne decyzje dotyczące ciała dziecka mogą być podejmowane, zanim ono samo będzie w stanie wyrazić swoją wolę.